ДЕРВИШТИН КЫЗЫ

Илгерки бир замандарда бир падыша жашаптыр. Анын баласы жок экен.

Бир жолу ошол падыша сейилдегени чыгат. Сейилдеп жүрүп булактын жанына токтоп, даарат алып, намаз окуйт. Анан караса эле жанына бир дервиш келип калыптыр.

Читать далее ДЕРВИШТИН КЫЗЫ

ДУДУК ЭЛЧИ МЕНЕН АКЫЛДУУ ТИКМЕЧИ

Бир жолу хан өз тактысында отурганында кошуна падышанын жиберген элчиси келип, эч нерсе деп айтпастан анын тактысын айланта чийип, бир дагы сөз айтпай отуруп алды. Хан элчиден бул эмнеси деп сураса ал эч нерсе дебеди, көрсө, элчи дудук экен.

Хан кошуна падышанын мындай ишаратынан эч нерсе түшүнбөгөдүктөн бүт жан-жөөкөрлөрүн чогултуп, бул табышмакты чечмелөөнү буюрду. Бирок алар да оңчулуктуу жооп таба алышпады.

Читать далее ДУДУК ЭЛЧИ МЕНЕН АКЫЛДУУ ТИКМЕЧИ

ДЕЛЬФИН ЭТИН АДАМДАР НЕГЕ ЖЕБЕЙТ?

Бир аралда чоң энеси менен бирге бир улан жашаптыр. Чоң эне жыпар жыт чыгаруучу кокос майын даярдоонун өзгөчө ыкмасын билип, аны менен небересинин денесин сүргөн күнү анын кереметтүү жытынан улам дельфиндер жээкке жакын сүзүп келишчү экен. Мындан пайдаланган аралдын жашоочулары дельфиндерди оңой эле торго түшүрүшүп, ошол күнү олжого туйтунушчу болуптур.

Дагы бир жолу аралдын тургундары дельфиндердин чоң үйүрү торго чалынганын көрүп, олжолуу болгонуна сүйүнүп жатышканда алардын арасындагы кокос майын сыйпанып жыпар жыттанган алиги уланга бир дельфин сүзүп келип мындай деп адамча сүйлөптүр дейт:

— Мени үйүңө алып барчы.

Читать далее ДЕЛЬФИН ЭТИН АДАМДАР НЕГЕ ЖЕБЕЙТ?

ДЫЙКАН ЖАНА МЫШЫК

Дыйкан көп жылдар бою баласыз жүрдү. Байбичеси экөө балалуу болууну, аны эркелетип сүйүүнү самады. Бирок тагдыр бир баланы көпкө чейин кечиктирди.

Ошо жылдары алар бирөөдөн бала мышык сурап алып, баладай бакты, эркелетип сылап-сыйпап чоңойтту. Мышыкка берген баланы мага эмне бербедиң …- деп дыйкан менен байбичеси көз жашын көлдөтүп жүрдү. А мышык болсо өзүн эркелетип баккан сайын, дагы да ошентишсе деп тилеп, эгер булар балалуу болсо, мени унутуп коюшаар, — деп санааркап жүрдү.

Буга бир нерсе себеп болгон. Ал мышык эшикте чымчык аңдып жүрсө, ага бир жүдөө мышык басып келген:

— Сен эмне аябай жүдөп жүрөсүң? — деген ага.

— А сен эмне үчүн сулуусуң мынчалык?..

— Менин кожоюнум аябай жакшы. Эркелетип, жакшы багат, — деп мактанган.

— Баласы жокпу? — деп сураган андан тиги жүдөө мышык.

— Ооба.

— А-а… ошондой де. Алар балалуу болгондо сага менин кейпимди кийгизет, — деген.

Ошондон кийин ал ээсине ишенбей, балалуу болгондо мени үйүнөн кууп чыгат же жакшы бакпайт турбайбы деп ойлоп, үй ээсинин балалуу болбошун тилеп калган…

Ошентип жүргөндө, дыйкан менен байбичеси балалуу болушту. Мышык аны көрүп, эми мени көчөгө качан кууп чыгышар экен деп күттү. Бирок мышык ойлогондой болгон жок, дыйкан мышыкты мурдагыдай эле көрүп, «ак жолтоюм» деп эркелетти.

Күн өтө берди, бала багуунун түйшүгү түштү, дыйкан менен байбичеси мышыктан акырындап алыстай баштады.

Бир жолу байбиче баласына сүт берейин деп убараланып атып улам-улам алдына келип жолтоо боло берген мышыгына кол тийгизип, катуу тилденди. Дагы бир күнү ошентти. Мышык аябай таарынды. Ал бир жолу бешикте бөлөнүп жаткан баланын жылуу бетине жатып алды. Бала боргулданып тердеп, дем чыгара албай калганда гана байбиче көрүп, бу «карасанатай» мышыкты үйдөн кууп чыкты.

Кыш күнү эле. Ал жатарда гана үйгө кирип, отко жакын ыктап жылынды.

Ошол түнү байбиче жатып түш көрөт: түшүндө байби баласын эркелетип отурса, мышык жанына келип мындай дейт:

— Силер мени мурда эркелетип бакчу элеңер. Балалуу болгондон кийин мени карабай калдыңар.

— Сени багып эле атпаймынбы, мындан башка дагы эмне керек сага?- дейт байбиче.

— Ташта алдагы балаңды, мени алдыңа ал, — дейт мышык.

— Өлүгүндү көрөйүн десе, мен баламды таштап, сени эркелетишим керекпи… — деп аны кубалайт. Жетпейт. Бир маалда, мышык:

— Же сени, же балаңды жейм, — деп асылат байбичеге. Басып жыгып, эмчегин тытып кирет…

Катуу чочуп ойгонгон байбиче, баласы экөөнүн ортосуна жылуу жерге жатып алып күркүрөп уктап жаткан мышыкты түн ортосунда эшикке ыргыттырат… Түшүн абышкасына айтып жорутат. Ошентип экөө экинчи ирет мышык бакпайлы деп убада кылышат.

Жакшылык жарашпаган мышык ошентип үйдөн куулуп, талаалап калат.

Читать далее ДЫЙКАН ЖАНА МЫШЫК

ДЕЛЬФИНДИН ЭТИН АДАМДАР ЭМНЕ ҮЧҮН ЖЕБЕЙ КАЛЫШКАН?

Бир аралда чоң энеси менен бирге бир улан жашаптыр. Чоң эне жыпар жыт чыгаруучу кокос майын даярдоонун өзгөчө ыкмасын билип, аны менен небересинин денесин сүргөн күнү анын кереметтүү жытынан улам дельфиндер жээкке жакын сүзүп келишчү экен. Мындан пайдаланган аралдын жашоочулары дельфиндерди оңой эле торго түшүрүп, ошол күнү олжого туйтунчу болуптур.

Дагы бир жолу арал тургундары дельфиндердин чоң үйүрү торго чалынганын көрүп, олжолуу болгонуна сүйүнүшүп жатканда, алардын арасындагы кокос майын сыйпанып жыпар жыттанган алиги уланга бир дельфин сүзүп келип мындай деп адамча сүйлөп кайрылат:

– Мени үйүңө алып бар.

– Сен биздин тилди кайдан билесиң? Эмне үчүн мага минтип кайрылып жатасың? — деп таңгалып сурады жигит. Бирок дельфин унчукпастан баягы сөзүн кайталады:

Читать далее ДЕЛЬФИНДИН ЭТИН АДАМДАР ЭМНЕ ҮЧҮН ЖЕБЕЙ КАЛЫШКАН?

ДЫЙКАН МЕНЕН КОЖО

Бир дыйканга түрк тилинде кат келет. Буга абдан таңгалган сабатсыз дыйкан катты окуган соң македончо которуп бере турган кишини издеп жөнөйт. Бирок бир күн бою издесе да андай киши жолукпайт. Акыры суй жыгыла жаздаганда түркчө кийинип, апакай чалма чалынган Кожо алдынан чыгат.

— Таксыр, улуу урматтуу таксыр! – деп ага кайрылат дыйкан. – Кудай үчүн катымды окуп берип коёсузбу…

Читать далее ДЫЙКАН МЕНЕН КОЖО

ДЫЙКАНДЫН ДООДОН КУТУЛГАНЫ

Бир дыйкан жыл сайын орум-терим бүткөндө Гаванага барып, дайыма бир мейманканага токтоп эс алчу экен. Бир жылы бул жайдын ашканасынан жеген куурулган жумурткасы үчүн кандайдыр себептерден улам тыйын төлөбөй кетет.

Ошентип бир жыл өткөндөн кийин адатынча Гаванага келип, тааныш мейманканасына кирсе, анын кожоюндары дыйкандан баягы төлөбөй кеткен жумурткасы үчүн оңбогондой көп акча талап кылышат. Буга эч түшүнбөгөн дыйканга мейманканачылар жагдайды түшүндүрүшөт.

Читать далее ДЫЙКАНДЫН ДООДОН КУТУЛГАНЫ

Дөөтү уста менен ителги

Илгери өткөн заманда колунан көөрү төгүлгөн зергер уста Дөөтү жашаптыр. Ал кызыл чокко колун салса да күйүүчү эмес экен. Темирди камырдай жууруп, түркүн буюм жасачу, алтын күмүштөн оймо-чийме чегүүчү. Баатырларга соот-чопкут, жоо-жарак жасаса, элге алтындан баалуу буюмдар жасады, шаарга чеп курду, желге жел тегирмен, сууга суу тегирмен чуркатты.

Калкы кадырлап, атагы алыска жайыла баштады. Миңдеген шакирттер өнөрүн үйрөндү. Алыскы өлкөдөн да келип үйрөнүп кетип жатты. Дөөтү алардан өнөрүн эч аянган жок, баарына бирдей үйрөттү. «Бирок, — деди ал шакирттерине, — эч убакта мактанбагыла. Эгер мактансаңар усталык өнөрдүн сыры ачылып калат да, оттогу темирди колуңар менен кармай албай каласыңар». Шакирттеринин баары устатынын айтканын эске тутушту. Ошентсе да алардын ичинде бирөө бар экен. Читать далее Дөөтү уста менен ителги