УУРДАП ЖЕГЕН АШ БОЛБОЙТ

Бир кембагалдын эки уулу болуптур. Эр жеткен эки уулуна бир күнү ата кеби айтылат:

– Берсе ашка, келсе ишке тойбой турган кезиңер, уулдарым. Эмне кылсак деген муратыңар бар?

Экөө тең үндөбөйт, не кыларды да билишпейт.

Читать далее УУРДАП ЖЕГЕН АШ БОЛБОЙТ

Унчукпоо анты

Төрт кечил тоо этегинде жайгашкан храмдын үжүрөсүндө жети күн бою унчукпоо үчүн антташат. Аларга керектүү ар нерсени ташып кирүүгө малай баладан бөлөккө уруксат болбойт.

Караңгы кирери менен үжүрөдөгү чырак мына-мына өчүп калчудай үлбүлдөп баштайт. Башкаларга караганда шамга жакын отурган кечилдин бири бейпайга түшүп сүйлөп жиберет:

Читать далее Унчукпоо анты

УЛАН МЕНЕН САНТАШ

Илгери өткөн заманда аскасы асман тиреген тоо арасындагы бир кичинекей айылда ай десе аркы, күн десе көркү жок Канышай аттуу сулуу кыз жашаган экен. Ал сулуу гана эмес акылы тунук, ата-энесине жароокер, жан-жаныбарларга боорукер жан болуптур.

Көргөн адамдын көз жоосун алып Канышай солкулдап бойго жеткенде ага Жети-Өгүздүн сыртындагы Санташ менен Боом капчыгайынын этегинде жашаган Улан аттуу эки жигит ашык болуп калат. Алар Канышайга жагуунун аракетин кыла башташат. Жаа тартышса да, балбан күрөшкө түшүшсө да, эңишсе да алар эч кимден жеңилбейт.

Читать далее УЛАН МЕНЕН САНТАШ

УНУТЧААК КҮЙӨӨ БАЛА

Күйөө бала кайненесиникине келип калат. Кисель берет кайненеси. Жеп көрөт аны, жагып калат.

– Мунун аты эмне? – деп сурайт.

– Кисель.

Тилин таңдайга тарткан таттыны жактырган неме: «Үйгө барганда келинчегиме сөзсүз кисель кайнаттырбасам элеби» дейт. Үйүнө жөнөйт. Унутуп калбаш үчүн «Кисель, кисель, кисель!» деп барат жолдо катар.

Бир жерде арык касылып жатканын көрөт да «оп-па!» деп секирип өтө берерде, тайып жыгылат. Ордунан күбүнүп тура калсале, кайненесиникинен эмне жегени эсинен тарс чыгып кетиптир. Эч эстей албайт. Же бир тил учуна келсечи. Оозун кыбыраткан аны арабачан өтүп бараткан бирөө көрүп калып, шарт эле токтоп сурайт:

– Эй, сен бирдеңке жоготтуңбу?

– Ооба, жүз сом.

– Барып издешчи, – дейт арабачандын улуусу кичүүсүнө, – тапкан тапалак, тең бөлүшөбүз.

Араба айдагандардын бирөөсү тиги жыгылган жерди тиктеп күңкүлдөп калат:

– Арыктагы баткакты киселдей аралаштырып салыпсың го!..

– Таптым, таптым! – жинди болгон немедей кыйкырып ийет эсине жара чыккыр. Анан шарт эле үйүн көздөй жүгүргөн экен: – Кисель, кисель!

УЛАК, КОЗУ ЖАНА КАРЫШКЫР

Улак менен козу экөө таштан-ташка секирип, куушуп ойно жүрүп ата-энелеринен алыстап кетип, адашып калышты. Күн бата койчу кой-эчкилерди короого айдап кетет. Тиги экөө ой-кырды аралап жүгүрүп, түн кирет. Айдын жарыгында караандардын бардыгы коркунучтуу көрүнүп, экөө бир бадалдын түбүнө жатып калышат.

Читать далее УЛАК, КОЗУ ЖАНА КАРЫШКЫР

УНЧУКПОО БААРЫНАН КЫМБАТ

Илгерки бир заманда чоң токойго падышалык кылган арстан түлкүнү колукту кылып алат. Жыл өтпөй алар уулдуу болушат. Анын кебетеси арстандын өзү болгону менен үнү атасыныкындай күрүлдөбөй, таптакыр эле түлкү энесиникиндей чыйылдак болуп чыгат.

Качан ал чоңойгон кезде карыган арстан атасы өз бийлигин уулуна өткөрүп бермей болуп мындай дейт:

Читать далее УНЧУКПОО БААРЫНАН КЫМБАТ

УНУТЧААК КӨПӨС

Зер буюмдарын саткан бир көпөс алыскы өлкөлөргө барып соода кылып келгени узак сапар тартып баратып, кеч киргенде жол боюндагы мейманканага түшөт. Ал атына арткан куржунун өзү түнөчү бөлмөгө алып барып койгондо анын оор салмагынан улам жерден “дүңк” эткен үн чыгат. Муну көргөн мейманкана кожойкесинин оозу ачылат, көзү чачырайт, тимеле ушул куржунга бүт дүйнөнүн байлыгы топтолгондой сезилип, өзүн жоготуп коё жаздайт.

Антип турганында көпөс бай экенин далилдегенсип кымбат-кымбат тамактардан буюртмалап, шашпай отуруп жеген соң төшөктү калың салдырып, коңурукту кош тартып уйкуга кетет. Ал ансайын кожойкенин тынчы кетет, куржундагы өзү тагынмак тургай эзели көрбөгөн укмуштай зер буюмдарын ойлогон сайын аларды көргүсү келет, билип коюптурбу деп, кожоюн уктап жатканда билгизбей ачып, бул байлыктардан бир экөөсүн уурдап калмак болот, бирок куржун ушунчалык бекем килиттелгендиктен ача албай коёт. Ошондо гана күйөөсү эсине түшүп, аны жардамга чакырганы жүгүрүп, болгонун болгондой айтып, куржунду ачып берүүсүн өтүнөт.

Читать далее УНУТЧААК КӨПӨС

УУРУ ЖАНА КЕДЕЙ

Ууру болуптур бир. Бир күнү ал кедейдин үйүнө кирет. Кожоюн кармап алат. Суракка алат ууруну:

– Не издеп келдиң?

Уурунун жооп узатып турганы:

– Байлык издеп жүрмүн.

Муну уккан кожоюндун күйбөгөнү күл болот:

– Ой атаңдын оозун урайын десе, кандай уяты жок немесиң! Мен күндүзү издеп таппаган байлыкты сен түнүчүндө табат бекенсиң?!

Читать далее УУРУ ЖАНА КЕДЕЙ

УЧТУГУЙ МҮЙҮЗ ТЕКЕ

Үч теке жайытка чыгат. Жашы картаң экөөсү менменсинген мактанчаак экен. Экөө өздөрүнчө мүйүздөрү менен мактанчу болушат: «Бизге карышкыр кабылчу болсо, өпкөсүн үзө сүзмөкпүз ээ». А жаш теке үн чыгарбай, жашыл чөптү кыртылдата оттоп гана урчук таштарга мүйүзүн кайрап жүрө берет.

Үчөө кечки маалда кезүүдөн кайтат. Карт текелер алдыга озуп кетип, жаш теке артта калат.

Бир маалда карышкыр карп-күрп чыгат алдыдан. Эң алдыдагы карт текеге айтат:

— Кел теке, урушабыз!

— Урушса урушабыз, эси жок карышкыр десе!

Экөө урушту баштаганда эле, карышкыр тигини жутуп коёт. Ортончу теке чыгат ангыча. Карышкыр айтат ага да:

Читать далее УЧТУГУЙ МҮЙҮЗ ТЕКЕ