ЭКИ БИРТУУГАН

Бири кедей, бири бай жашаган эки биртууган болуптур. Бир күнү байгер жашагандын үйүнө түнөп кетүүнү суранган жолоочу келет. Кийимине караганда: жакыр өңдөнөт. Бай анын түрүн көрүп: «Үйүмдө орун жок, чыгып кет!» — деп сетиркенет.

Жолоочу аныкынан чыгып, кедейдин үйүнө башбагат. Кедей болсо жолоочунун курсагын тойгузуп, алдына төшөк салдыртып берет. Эртеси таңда жолоочу батасын берет кедейге:

Читать далее ЭКИ БИРТУУГАН

ЭЭСИН ТАПКАН ИТ

Тайга деген жер болот. Токойлор, жыш дарактар, карагай-кайыңдар, бадал-черлер. Анан өтө көп жан-жаныбарлар. Ошол Сибирь жактарда андай чексиз аймактар көп. Бир кезде кыргыздар да аерлерде жашаган дешет. Ал эми бурят эл жомогу мынтип айтылат.

Ошол жерди турак кылган бир ит илгерки замандардын биринде өзүнчө ойлонуптур: «Жалгыз жашаган жанга батты. Эң эле тайбас, тартынбас, күчтүү жаныбарды табайын да, ошого дос болоюн, анан ошону менен түбөлүк жолдош катары күн өткөрөйүн».

Ошентип ит дос издеп токойго чыгат. Биринчи болуп коркок коёнго кездешип калбайбы. Ал айтат:

Читать далее ЭЭСИН ТАПКАН ИТ

Эки улак

Ак улак менен кара улак ары жүгүрүп, бери жүгүрүп тынбай, жан жактарын каранып секиришет. Бир жагында калың бадал, бир жагында калың тикенектер эле көрүнүп, эч бир кой-эчки көрүнбөйт.

— Сен  ак  улаксың,  тил  укпаган  чунаксың!  Мени  ары-бери  сүйрөп жүрүп  акыры  адаштырдың,  жаның  барында койду  таап  бергин, — деп  ак улакка кара улак нааразы болот.

Читать далее Эки улак

Эки кыл кийим

Жылымык тарткан жазгы күнгө жана заардуу баардын шамалына кыш бою жаткан кар туруштук бере албай чет-четинен сөгүлө баштады. Анан бат эле жер карарып, чөпкө жан кирди.
Жаныбарлар да, канаттуу куштар да – бары эле жаз келгенге көңүлдөрү шат, делебелери куунак. Бир гана ак коён сумсайыңкы, ат түгүл ыйлап да алган:

Читать далее Эки кыл кийим

ЭКИ ЧЫЧКАН

Сүт куюлган чоң казан турган. Эки чычкан ошону айланып жүрдү. Жыты тим эле сонун. Бирок кантип жетүү керек?

Бирөөсү айтат:

— Досум, казанга жакын келип тур, мен сенин үстүңө чыгайын да, анан казанга тармышып эптеп ичине түшөйүн, сен болсо куйругумдан кармап тур. Ошентип мен сүткө тойгондон кийин ушундай эле кылып сени түшүрөбүз.

Читать далее ЭКИ ЧЫЧКАН

ЭКИ ДОС ЖАНА АЛАРДЫН АЯЛДАРЫ

Бир шаарда эки дос жашаптыр. Биринин аты – Юсуф, экинчисики – Якуб. Экөө тең үйлөнгөн, өз аялдарын жакшы көрүшчү экен. Бир жолу Юсуф Якубга жолугуп калып, өз аялын мактап, шаардагы аялдардын эң жакшысы, мыктысы дейт. Якуб досунун сөзүн угуп олтуруп мындай дейт:
– Кимдин аялы мыкты экенин турмуштан текшерип көрөлү.
Өзүнө өзү ишенген Юсуф дароо эле макул болот.

Читать далее ЭКИ ДОС ЖАНА АЛАРДЫН АЯЛДАРЫ

ЭКИ УЛАК

Дарыянын эки жээгинде эки улак оттоп жүрүптүр.
– Эй, тууганым, кел ойнойбуз! Мен сен жакка өтөйүн, – дейт бири арыктагы устунду карай басып.
– Жок, мен сен жакка өтөйүн, – дейт тигиниси устунга кадамын таштап.
Экөө бирдей устун аркылуу тигил өйүздөн бул өйүзгө өтмөк болушат. А устун ничке экен. Эки улак устундун ортосунда бетме-бет туруп калышат. Биринен бири айланып өтө алышпайт.

Читать далее ЭКИ УЛАК

ЭС ЭҢГИРЕТКЕН ЧӨП

Караңгы кирип, жолдо сандалган соодагер жакын жердеги айылдын тратториясына бурулат. Соодагер товар ташыган сандыгын бурчка коюп, кожейкесине тамак ырастоону буюрат.

Кожейке чочконун майына жумуртканы куурумак болуп кухняга жөнөйт. Очокко от тамызат. Ой-санаасы удургуйт: «Мунун сандыгынын ичинде не балээ бар?»

Читать далее ЭС ЭҢГИРЕТКЕН ЧӨП

ЭҢ КЫМБАТ МУРАС

Жапайы жаныбарлардын ар нерсесин мурас тутунган князь болуптур. Укмуштуунун баары бар экен анда: апсыйган арстандын мүйүзү, балыктын киндиги, тэнгунун желбүүрү, ал тургай чагылгандын Кудайы Каминарисаманын кемер курунан өйдө сактап жүрүптүр!

Князь өзүнүн мурастары менен өтө сыймыктанчу дешет. Анын эң өзгөчө сыймыктанганы алтын короз экен. Анысы алтындан жасалганы менен кудум эле жандуу корозго окшош болуптур. Ал эмес ар таңда «кукареку!» деп үн созчу дешет.

Уламдан улам өз мурастарын ордунан алып чыгып көз кумарын кандыруу княздын бирден бир ыракаты экен. Эң кымбат саналган ал буюмдарын тиктей бергенден да эч чарчабачу дешет.

Княздын сегиз малайы болот. Алардын да ар биринин өтө сейрек кездеше турган өз-өз мурастары болот сыймыктанар.

Княз бир күнү малайларын чакырып, деп турганы:

– Силерди чакырганым: эртең кечинде сейрек мурастардын көрсөтмөсүн уюштурам. Андыктан аксарайга кымбат мурасыңар менен келгиле. Кимдин мурасы мыкты болсо, сыйургаалга карк кыламын.

Малайлары кудуңдайт:

– Охо… «Мурастардын көрсөтмөсү»! Укмуш да эй!

– Сыйлыкты мен жеңемин!

– Саа кайдан, мен жеңемин!

Дегени деп, жай-жайына тарайт.

Эртеси күндүн кечинде князь алтын корозун алып чыгып, сейрек мурастары менен келер малайларын күтө баштайт.

Көп күттүрбөй биринчи малайы келет. Келгенде да ажыдардын өзүн эмес, көзүн апкелиптир, шумдук.

Кийинкиси бармак башындай баш сөөк апкелет:

– Бул музоонун башы, – дейт мактанып.

Үчүнчү малай жезкемпирдин чырагын көтөрүп келсе; төртүнчүсү – кашкулактын ашказанын; бешинчиси – таранчынын өтүгүн; алтынчысы – көгүчкөндүн канатын, бутун апкелсе; жетинчиси – дүлөйдүн жасалма кулагын көтөрүп келет.

Читать далее ЭҢ КЫМБАТ МУРАС

ЭКИ ТЫЙЫН

Үйүндө бир сындырым наны, отун-суусу да жок өтө кедей жашаган еврей болуптур. Бир күнү кыш чилдесинде ал бечара үйүнө араңдан зорго эки тыйын таап келип, колуктусуна айтканы:
– Өх, мына, өлүп-талып эки тыйын таап келдим, тезирек барып ушуга отун сатып келе калчы.

Читать далее ЭКИ ТЫЙЫН